گفتگو با کارشناسان و کنشگران فضای مجازی کودک و نوجوان

چالش‌های تولید محتوای کودک و نوجوان

نظرسنجی‌ وزیر ارتباطات درباره محتوای کودک و نوجوان در فضای مجازی در توئیتر نشان داد کودکان و نوجوانان ایرانی بیشتر از محتواهای خارجی استفاده می‌کنند. اما چرا خانواده‌ها و کودکان استفاده از محتواهای خارجی را به بومی ترجیح می‌دهند؟ چالش‌های تولید محتوای کودک و نوجوان ایرانی در فضای مجازی چیست؟

برای پاسخ به این پرسش‌ها، سوسن صادقی خبرنگار روزنامه ایران با کنشگران و کارشناسان تولید محتوای کودک و نوجوان در فضای مجازی از جمله ابوالفضل محمودی و محسن مروجی به گفتگو نشسته است.


لزوم سرمایه‌گذاری اپراتورها برای ایجاد اکوسیستم کودک و نوجوان

محسن مروجی مدیرعامل یکی از شرکت‌های تولید محتوای کودک و نوجوان با بیان این مطلب گفت: امروزه در دنیا سری‌هایی از انیمیشن‌، بازی‌، سریال و فیلم‌ سینمایی ویژه کودکان ساخته می‌شود، بدین ترتیب که وقتی کودک با نسخه اول آن مأنوس شد سری‌های جدید آنها نیز طراحی و ساخته می‌شود و این روند به سوی تولید محصولات فیزیکی بر اساس شخصیت‌های آنها توسعه پیدا می‌کند، چرا که محصولات جنبی شخصیت و فیلم را به ذهن کودک متبادر می‌کند بنابراین عملاً کودک با تمام مجموعه محصولاتی که تولید می‌شود به‌سمت محتوای خارجی تولید شده روی می‌آورد.

مروجی افزود: شرکت‌ها، اپراتورها و مجموعه‌های بزرگی مانند اپل، گوگل و... که پیشتر تنها در زمینه وسایل ارتباطی سرمایه‌گذاری می‌کردند اکنون به تولید محتوا گرایش پیدا کرده‌اند. آنها به این نتیجه رسیده‌اند که تولید محتوا درآمد بسیار بالاتری نسبت به فروش دستگاه‌ها یا دیتای اینترنتی خام دارد.

این فعال حوزه تولید محتوای کودک و نوجوان با اشاره به اینکه در کشور ما تنها چند شرکت کوچک خصوصی و حمایتی در زمینه تولید محتوا ورود کرده‌اند، گفت: تولید محتوای جذاب برای کودکان بسیار پرهزینه است و به سرمایه‌گذار نیاز دارد. این شرکت‌های کوچک توان مالی بالا و دید تجاری ندارند به همین دلیل با فعالیت در ابعاد بسیار کوچک اکوسیستمی در زمینه تولید محتوای کودک به وجود نمی‌آید. اپراتورهای ایران هنوز در حال خام فروشی اینترنت و دیتا هستند و بر سر ارائه بسته‌های اینترنتی ارزانتر رقابت می‌کنند وقت آن رسیده که در زمینه تولید محتوای کودک سرمایه‌گذاری کنند.

پایش و نظارت بجای فیلتر کردن

ابوالفضل محمودی مدیر عامل انارستان با بیان اینکه فرصت‌های فضای مجازی بیشتر از تهدیدهای آن است، تاکید کرد که فیلتر و محدود کردن کودکان راه حل مناسبی نیست، اما صیانت از فضای مجازی کودک در کشورهای پیشرفته دنیا از اهمیت بالایی برخوردار است به همین دلیل روی تولید محتوای بومی و جلوگیری از مخاطرات در فضای مجازی کار کرده‌اند.

محمودی افزود: در اروپا برای جلوگیری از مخاطرات کودکان در فضای مجازی به آموزش و فرهنگسازی روی آورده‌اند و اولیا و مربیان را با مخاطرات فضای مجازی آشنا می‌کنند، ما نیز باید به‌صورت جدی به این دو مقوله ورود کنیم.

عضو هیئت مدیره و مدیر عامل انارستان درباره لزوم قانونگذاری در زمینه تولید محتوای کودک و نوجوان گفت: در اکثر کشورها قوانین مخصوص تولید انتشار محتوای کودکان با جدیت اجرا می‌شود و اگر کسی اصول را زیرپا بگذارد با جریمه‌های سنگینی روبه‌رو می‌شود.

وی با بیان اینکه تولید محتوا در حوزه کودک نیاز به مشارکت وسیع نهادها با استفاده از توان بخش خصوصی دارد، گفت: لازم است یکسری زیرساخت و پلتفرم‌هایی با تعداد کاربران بالا در اختیار تولید‌کنندگان محتواهای داخلی قرار بگیرد بخصوص پلتفرم توزیع محتوا چون متأسفانه هیچگونه پلتفرمی در این زمینه وجود ندارد. همچنین لازم است برای توزیع محتواهای کودک تعرفه ترجیحی اعطا بشود. یعنی مطابق همان امتیازی که در زمینه استفاده از اینترنت برای محتوای داخلی وجود دارد، باید در حوزه محتوای بومی کودک نیز صورت بگیرد.

محمودی گفت: بهتر است اپراتورها در زمینه تولید محتوای بومی فعال بشوند، چون واقعاً سودآور است. البته در این زمینه می‌توان از محتواهای خوب خارجی نیز الگوبرداری کرد، چرا که قرار نیست ما نیز در این مسیر چرخ را از ابتدا اختراع کنیم.

مدیر عامل انارستان در ادامه خواستار ایجاد سازمان مشخص برای تولید محتوای کودک و نوجوان در کشور شد و گفت: در عموم کشورها نهادی به‌نام (COP) Child Onile Poretection وجود دارد. این در حالی است که در کشور ما سازمان‌های مختلفی وجود دارد که همه بصورت جزیره‌ای فعالیت می‌کنند و هیچ اتفاق نظری نیز بین آنها وهیچ نقشه جامعی برای صیانت از کودک و حمایت از فعالان تولید محتوای کودک وجود ندارد.

کودک امروزی با محتوای ساده راضی نمی‌شود
عماد رحمانی، بازیساز (سازنده گیم) دلیل گرایش کودکان ایرانی به محتواهای خارجی را کیفیت بالا و تناسب بازی‌ها با گروه‌های سنی کودکان دانست و اظهار داشت: تولید محتوا برای کودکان هزینه دارد از این‌رو تولیدکنندگان به طراحی و ساخت آثار ساده روی می‌آورند اما کودک امروزی برخلاف نسل قدیمی با وجود محتواهای جذاب خارجی با یک انیمیشن، بازی و ویدئو ساده راضی نمی‌شود.
این سازنده گیم از تجربه تولید بازی موزیکال بر پایه داستان‌های ایرانی یاد کرد که خیلی از آن استقبال شده و فروش بالایی داشته است و تصریح کرد: مسئولان بپذیرند که با محدودکردن و فیلترینگ نمی‌توان از دسترسی کودکان به فضای مجازی جلوگیری کرد. کودکان نیاز به یک اکوسیستم و محیط و محتوای پالایش شده دارند.
رحمانی ابراز داشت: تولید محتوای کودک و نوجوان در فضای مجازی باید مناسب سن کودک باشد و با سرمایه‌گذاری و تبلیغات کافی تولید بشود.

محتوای متنی خوب داریم اما کودکان دیداری هستند

عباس منصورنژاد کارشناس فضای مجازی حجم انبوه محتوای با کیفیت و جذاب خارجی را دلیل استقبال کودکان ایرانی عنوان کرد و یادآور شد: در ایران محتواهای متنی خوبی در حوزه کودک تولید می‌شود، اما کودکان دیداری هستند و با تصویر ارتباط برقرار می‌کنند از این رو به انیمیشن، ویدئو و گیم‌های جذاب علاقه دارند.

وی گفت: چرخه تولید و توزیع محتوا در کشورهای پیشرفته خارجی بویژه درامریکا بسیار گسترده است و به همین دلیل محتواهای تولید آنها در دسترس عموم مردم جهان قرار می‌گیرد و سودآوری زیادی دارد.

طرح سما (سالم، مفید و امن) ویژه کودک و نوجوان ایرانی

وزارت ارتباطات با تدوین «سند حمایت و برنامه اقدام توسعه خدمات فضای مجازی کودک و نوجوان» به‌دنبال اجرای طرح اینترنت کودک است. خسرو سلجوقی مجری این سند درباره طرح اینترنت کودک به راه‌اندازی طرح سما(سالم، مناسب و ایمن) اشاره کرد که والدین می‌توانند از مزایای این طرح برای کودکان و نوجوانان خود بهره‌مند بشوند.
سلجوقی با بیان اینکه در طرح سما تلاش شده تا روی محتوا تمرکز بشود و اطلاعاتی مناسب سن آنها در دسترس کودکان قرار گیرد، افزود: متأسفانه درحالی‌که این طرح مدتی است توسط بخش خصوصی اجرا شده، اما میزان استفاده‌ از آن در حدود صفر است و عدم اطلاع‌رسانی مناسب از سوی صداو‌سیما برای معرفی این طرح و درخواست هزینه، از مهم‌ترین دلایل استقبال اندک از آن است.
سلجوقی افزود: هدف طرح اینترنت کودک رده‌بندی سنی برای محتوای فضای مجازی ویژه کودک نوجوان است.

نظر دهید