چی خوبه برای کودکان و نوجوانان در فضای مجازی

گفتگو با شبیر صاحبقرانی، کارشناس مسئول سرویس چی خوبه انارستان

روابط عمومی انارستان

تعداد کاربران ایرانی اینترنت در گروه سنی کودک و نوجوان از مرز ۴.۵ میلیون فراتر رفته است. امروزه کاربران کودک و نوجوان در دنیای بیکران محتواهای فضای مجازی از عکس، نوشتار، فیلم، انیمشین، موشن گرافیک تا بازی های دیجیتال فعال هستند. این موضوع چالش‌ مهمی را پیش روی پدران و مادران و معلمان قرار داده و آنها را به چاره‌اندیشی واداشته تا راهی پیدا کنند که ضمن حفاظت از کودکان و نوجوان از آسیب‌های فضای مجازی امکان بهره‌برداری بهینه و مناسب را برای آنها فراهم کنند. سرویس چی خوبه انارستان برای پاسخ‌گویی به این چالش راه‌اندازی شده است تا به پدران و مادران مشاوره بدهد درباره اینکه چی خوبه برای کودکان و نوجوانان در فضای مجازی. در همین زمینه با شبیر صاحبقرانی، کارشناس مسئول سرویس چی خوبه انارستان به گفتگو نشسته‌ایم:


محافظت از کودکان و نوجوانان در برابر آسیب‌های فضای مجازی، تجربه جهانی

شبیر صاحبقرانی، کارشناس مسئول سرویس «چی خوبه» انارستان، موضوع محافظت از کودکان و نوجوان در فضای مجازی را یک چالش و دغدغه جهانی دانست و گفت: در کشورهای اتحادیه اروپا، کمیسیون اروپا برنامه‌ای بنام «راهبرد اروپایی باهدف اینترنت بهتر برای کودکان» طراحی و اجرا کرده‌است.  در بخشی از آن به توانمندسازی دیجیتال کودکان پرداخته است، در این بخش بالا بردن کیفیت و کمیت محتوای آموزشی آنلاین، افزایش سواد و آگاهی دیجیتال دانش‌آموزان مدارس اتحادیه اروپا از در زمره محورهای اصلی هستند و بخش دیگر به فراهم کردن محیط امن در فضای مجازی برای کودکان پرداخته است، این بخش اقداماتی مثل ایجاد تنظیمات امنیتی متناسب با سن، افزایش کنترل والدین، رتبه‌بندی و طبقه‌بندی سنی محتوا و مبارزه با سواستفاده جنسی از کودکان در فضای آنلاین را دربرمی‌گیرد. بعنوان مثال در انگلستان اپراتورها با همکاری سازمان‌های مردم‌نهاد و نهادهایی که برای کودکان و نوجوانان کار می‌کنند، یک‌سری برنامه همکاری تعریف کرده‌اند و در همین راستا اپراتورهایی مثل اُتو O2 و وُندافون Vodafone مجموعه‌ای از راهنمایی‌ها و دستورالعمل‌ها را برای کودکان، نوجوانان، والدین و مربیان مدارس تدوین کرده‌اند، وُندافون مجله Digital parenting (والدین دیجیتال) را در دو قالب چاپی و دیجیتال منتشر می‌کند و بصورت رایگان در اختیار عموم قرار می‌دهد. از سوی دیگر اپلیکیشن‌ها یا برنامک‌هایی برای  مدیریت و کنترل استفاده کودکان و نوجوانان تولید کرده‌اند اپلیکیشن My Secure Net ‌(شبکه امن من)  از این دست برنامک‌هاست که وُندافون عرضه کرده‌است.

وی افزود: اما اپراتورهای آمریکایی بیشتر روی اپلیکیشن‌های مدیریت و کنترل والدین تمرکز داشته‌اند تا آموزش در این زمینه اپراتور وِرایزِن دو اپلیکیشن کنترلی  Family Base و Family Locator را طراحی کرده است.

سه راهکار کلی برای محافظت از کودکان در فضای مجازی

صاحبقرانی تصریح کرد: بطور کلی برای محافظت از کودکان و نوجوانان در فضای مجازی سه راهکار در دنیا وجود دارد و کشورهای مختلف بسته به شرایط خود از آنها بهره‌ می‌گیرند: نخست: آموزش پدران و مادران، مربیان و کودک دوم: محدودسازی با استفاده از ابزارهای مختلف نظیر سیمکارت‌، تبلت، برنامه‌های پرنتال کنترل(مدیریت والدین) و .. سوم: فعالیت‌های ایجابی شامل تولید و ارائه محتوا و سرویس‌های جذاب و امن ویژه کودک و نوجوان

راهکارها و روش‌هایی برای کودک و نوجوان ایرانی

کارشناس مسئول چی خوبه با تاکید بر اینکه «بطور کلی استفاده از دستگاه‌های الکترونیک ارتباطی مثل تبلت و گوشی برای کودکان زیر ۶ سال توصیه نمی‌شود و پس از آن هم ملاحظاتی وجود دارد. » در تبیین این ملاحظات پرداخت و گفت: برنامه کنترل والدین به پدر و مادرها کمک می‌کند که ضمن مدیریت سطح دسترسی کودکان و گزارش‌گیری از عملکرد و فعالیت آنها، برای جلوگیری از اتلاف وقت و اعتیاد به اینترنت و وسایل هوشمند برنامه زمانی تعیین بکنند. برای نظارت و مدیریت تماس‌ها و دسترسی به اینترنت دوستدار کودک هم سیمکارت کودک گزینه خوبی است.

صاحبقرانی افزود: ارائه سیمکارت کودک و نوجوان، تولید و عرضه تبلت ایرانی کودک و نوجوان بنام نارتب، اپلیکیشن مدیریت والدین (پرنتال کنترل) بنام خانواده من، راه‌اندازی اینترنت پاک یا اینترنت دوستدار کودک و نوجوان، راه اندازی سرویس « چی خوبه » برای دسته‌بندی و پالایش محتوای دیجیتال و ارایه مشاوره به والدین، عرضه و بومی‌سازی محتوای مفید و جذاب برای کودک و نوجوان ایرانی مشخصا در زمینه کارتون و بازی‌های دیجیتال، برگزاری نشست‌ها و همایش‌های آموزشی با موضوع سواد رسانه‌ای در مدارس برای والدین و معلمان از جمله اقدامات مجموعه انارستان است که هر دو جنبه کنترل و آموزش را در بر گرفته است. ناگفته نماند در این زمینه مجموعه‌های دیگری هم در ایران هستند که به موازات انارستان برخی از این خدمات را ارایه می‌کنند.

وی گفت: اپراتورهای ایرانی از جمله همراه اول و ایرانسل هم اقدامات و خدماتی در زمینه محافظت از کودکان در فضای مجازی ارائه کرده‌اند، مشخصا زیر ساخت سیمکارت کودک و نوجوان انارستان را همراه اول ارائه می کند و در این زمینه تسهیل همکاری با فعالان حوزه خدمات فضای مجازی کودک و نوجوان، ارائه پلتفرم‌ها یا بسترها اختصاصی برای تسهیل ارائه خدمات به خانواده‌ها با در نظرگرفتن شرایط بومی، مشارکت در تولید برنامه­‌های تلویزیونی، مشارکت در برگزاری همایش‌­ها، جشنواره‌­ها و نمایشگاه­‌های کودک و نوجوان از جمله اقدامات همراه اول است. ایرانسل هم اپلیکیشن کودک من را ارائه کرده است.

آگاه سازی و انگیزش پدران و مادران شرط لازم

صاحبقرانی تاکید کرد برای استفاده از شیوه‌های محافظتی کودک و نوجوان در گام نخست لازم است پدران و مادران انگیزه داشته باشند، وی افزود: بهترین برنامه برای ایجاد انگیزه و افزایش آگاهی والدین ارائه اطلاعات مناسب از طریق شخصیت های معروف در رسانه های جمعی است، بهترین رسانه نیز تلویزیون است.

چی خوبه برای کودکان و نوجوانان ایرانی در فضای مجازی

کارشناس مسئول سرویس چی خوبه انارستان در ادامه به تشریح این سرویس پرداخت و ابراز داشت: می‌دانیم که کودکان و نوجوانان بسته به جنسیت، روحیات و.. علایق گوناگونی دارند و نیازهای سنین مختلف کودک متفاوت است، در سرویس چی خوبه انارستان قالب‌های محتواهایی گوناگون اعم از انیمیشن یا کارتون تا بازی یا گیم و... بر پایه مولفه‌های مختلف دسته‌بندی می‌شوند تا والدین بتوانند بسته به علایق، جنسیت، روحیات و نیازهای سن فرزند خود انتخاب کنند، بعنوان مثال بازی یا انیمیشنی که نیازمند سواد خواندن و نوشتن است طبیعتا در دسته زیر ۷ سال قرار نمی‌گیرد. میزان ترس و خشونت هم در زمره مولفه‌های جداسازی محتواها است. در چی‌خوبه دسته‌بندی موضوعی هم داریم و کاربران می‌توانند با توجه به اینکه چه موضوعاتی را می پسندند از آنها استفاده کنند.

وی تصریح کرد: ما در چی‌خوبه از تجربیات سایر سرویس‌های مشابه نظیر بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای یا بنیاد کامنسنس‌مدیا نیز استفاده می‌کنیم و البته با لحاظ کردن شرایط بومی در سرویس چی‌خوبه منتشر می‌شوند.

برخورد وزارت آموزش و پرورش با مسئله فضای مجازی کودک و نوجوان

صاحبقرانی با تاکید بر نقش تعیین‌کننده آموزش و پرورش در بستر سازی فضای مجازی دوستدار کودک و نوجوان تصریح کرد: دسترسی گسترده آموزش و پرورش به مدارس ظرفیت ویژه ای را در اختیار وزارت آموزش و پرورش برای ترویج و معرفی این فرهنگ قرار داده، اما بنظر می‌رسد از این پتانسیل بصورت بهینه استفاده نشده است

کارشناس مسئول چی خوبه برای بهره‌برداری بهتر آموزش و پرورش از این ظرفیت پیشنهادهایی مطرح کرد: افزودن درس فناوری اطلاعات و ارتباطات به مجموعه دروس آموزشی مدارس، اضافه کردن مباحث آموزشی، اخلاقی و اجتماعی در این حوزه به دروس پرورشی، برگزار کردن کلاس‌ها و دوره‌های آموزشی مورد نیاز برای والدین، راه‌اندازی یک شبکه رایانه‌ای هماهنگ در سراسر کشور برای نظارت و تحلیل رفتار دانش‌آموزان در فضای مجازی.

نظر دهید